“Yapay zekâ kullanıldı” cümlesi tek başına çok az şey anlatabilir. Fikir listesi hazırlamak, çeviri taslağı almak ve gerçekmiş gibi görünen bir görsel üretmek farklı katkılardır. Ben açıklamanın bu farkı anlaşılır kılması gerektiğini düşünüyorum.
Okurun bilmesi neden önemli?
Kullanım biçimi, okurun metnin veya görselin niteliğini değerlendirmesini etkiliyorsa açıklama anlamlıdır. Bir örneğin gerçek deneyim olmadığı ya da bir görselin temsili olduğu bilgisi yorumu değiştirebilir.
Buna karşılık teknik işlem listesini sayfaya dökmek her zaman açıklık sağlamaz. Okurun ihtiyaç duyduğu, üretim sürecindeki önemli fark ve editoryal sorumluluğun kimde olduğudur.
Genel cümleyi somutlaştırın
Örneğin çeviri taslağı için destek alındıysa, anlam ve dil kontrolünün yapılıp yapılmadığı açık olmalıdır. Bir metin insan tarafından kontrol edilmediyse kontrol edildiği izlenimi yaratılmamalı. Açıklama yalnızca güven veren bir rozet olamaz.
Kurgusal örnek ile gerçek proje kaydı da ayrı tutulmalıdır. Örnek ve deneyim ayrımı üretim aracından bağımsız bir doğruluk meselesidir.
Yer ve kapsam
Açıklamanın nerede bulunacağı içeriğin niteliğine göre değişebilir. Genel bir editoryal yöntem sayfası yayın yaklaşımını anlatabilir; belirli bir görselin temsili olması ise o görsele yakın açıklama gerektirebilir. Okurun önemli bilgiyi bulmak için uzun belgeler arasında arama yapmasını istemem.
Bu yazı her ülke veya kullanım için hukuki açıklama yükümlülüğünü tarif etmiyor. Yayın politikası hazırlanırken ilgili kurallar ayrıca değerlendirilmelidir. Ben burada okurun doğru anlamasına hizmet eden editoryal kararı ele alıyorum.
Söylenenle süreç örtüşsün
Kaynakların incelendiği söyleniyorsa gerçekten incelenmiş olmalı. İnsan düzenlemesi deniyorsa yalnızca dosyayı açmak kastedilmemeli. Kontrol noktaları açıklamanın dayanağıdır.
Ben şeffaflığı kullanılan aracı övmek veya küçümsemek için değil, okurun karşısındaki içeriği doğru değerlendirebilmesi için önemsiyorum.